EETSTOORNISSEN

Misschien vraag jij je af of je eetstoornis hebt of niet. Ik vertel je mijn visie op het wel of niet hebben van een eetstoornis. Maar ook kan je hier de DSM-V criteria vinden van de ‘officiële’ eetst

Je bent vast op deze pagina terechtgekomen omdat je twijfelt of je eetstoornis hebt.
Ik heb zelf heel lang gedacht dat ik geen eetstoornis had. Toen ik onder behandeling was van een psychotherapeut, liep ik aan tegen veel onbegrip. Ik wist ergens diep van binnen dat mijn relatie met eten niet gezond was. Maar toen mijn therapeut zei dat hij ook weleens zin had om een heel pak koekjes leeg te eten en dat dit heel normaal is begon ik toch weer aan mezelf te twijfelen. Betekende dit dan dat ik gewoon een beetje raar was? Dat mijn gedachten omtrent eten toch ‘normaal’ waren? Maar ergens wist ik dat het niet normaal was om continue bezig te zijn met eten, mijn lichaam, mijn gewicht, sporten en compenseren (in welke vorm dan ook). Zelfs ‘s nachts droomde ik over al deze dingen.

Mijn dringende behoefte om hulp te krijgen, werd niet gehoord. Ik stortte mijzelf weer volledig op mijn werk om maar afleiding te hebben van het continu bezig zijn met voeding. Doordat er zo lang geen erkenning is geweest voor mijn eetprobleem of eetstoornis (of welk naampje je er ook aan wilt geven) heb ik veel langer dan nodig rondgelopen met mijn eetverslaving. Benieuwd naar mijn hele verhaal? Die lees je ‘hier’.

Misschien blijf jij ook wel zoeken naar argumenten waarom je geen eetstoornis zou hebben. Je hebt immers wel wat problemen met eten, maar een echte eetstoornis? Waarschijnlijk heb jij een beeld geschetst van iemand met een eetstoornis waarmee jij je totaal niet kan matchen. 

Heb ik een eetstoornis of eetprobleem?

Als je een eetstoornis of eetprobleem hebt of denkt te hebben, dan ben je niet alleen. De groep mensen met een eetstoornis wordt elke dag groter.
Worstel jij iedere dag met eten? Durf jij niets te eten, of eet jij vanuit schaamte en/of walging juist heel veel? Of doe jij er alles aan om hetgeen wat je eet zo snel mogelijk weer uit je lichaam te krijgen. Herken jij jezelf hierin? En wil jij dat de dagelijkse strijd met eten stop?

Er is GEEN stereotype persoon met een eetstoornis

 Er hangt nogal een mening over hoe men vindt dat iemand met een eetstoornis eruit hoort te zien en hoe die zich ‘moet’ gedragen. Maar er is géén stereotype persoon met een eetstoornis. Natuurlijk zijn er bepaalde punten die bij één ieder die een eetstoornis heeft overlappen, maar geen enkele eetstoornis doet onder voor een andere. Je hoeft 

Mijn mening is dat wanneer jouw dagelijks leven meer lijkt op overleven door jouw ongezonde relatie met eten, je obsessieve gedachtes en compensatiegedrag. En jij behoefte hebt aan hulp om deze vicieuze cirkel te doorbreken dan is dat meer dan oké. Het feit dat jij dagelijks een strijd voert, je niet blij bent met jezelf en eten voor jou een obsessie is, zijn al genoeg redenen om hulp te mogen ontvangen. En misschien blijft een het hebben van een eetstoornis als een ver-van-je-bed-show klinken, maar probeer eerlijk te zijn naar jezelf toe. Ook over de ernst van je problemen. 

Mocht je blijven twijfelen lees dan eens mijn artikel over de ‘drie fabels die maken dat jij denkt dat je geen eetstoornis hebt’

En nogmaals wat jouw verhaal ook is, welk naampje je het beestje geeft, je bent het waard om de baas te zijn over jezelf, je eetgedrag en je gedachten. Durf jij te investeren in jezelf?

Wil je toch meer informatie over de officieel erkende voedings- en eetstoornissen? Lees dan hieronder verder. Maar voordat jee verder leest wil ik nog één allerlaatste punt aanstippen. Het is echt niet nodig om eerst een officiële diagnose te hebben voordat het voor je gevoel gerechtvaardigd is om hulp
te zoeken of te krijgen. 

Welke officiële eetstoornissen bestaan er?

In de (forensisch) orthopedagogiek/psychologie wordt gebruik gemaakt van het classificatie-systeem voor psychiatrische aandoeningen, genaamd de DSM. DSM staat voor ‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, oftewel het diagnostisch en statistisch handboek van psychiatrische aandoeningen. De DSM biedt op basis van symptomen een gegroepeerde beschrijving van alle stoornissen.

Het handboek is oorspronkelijk ontwikkeld zodat iedereen gelijke definities hanteert voor bepaalde psychiatrische aandoeningen. Op dit moment wordt de DSM voornamelijk gebruikt voor zorgverzekeraars om vast te stellen of een behandeling vergoed kan worden. De DSM blijft in ontwikkeling, waardoor er eens in de zoveel tijd een nieuwe versie wordt gehanteerd. Sinds 2014 is de DSM-V in Nederland geldend.

Wat met betrekking tot eetstoornissen veranderd is in de DSM-5, is dat er een nieuw hoofdstuk is toegevoegd, genaamd ‘Voedings- en eetstoornissen’. In dit hoofdstuk worden eetstoornissen en zogenaamde levensloopbenadering voedingsstoornissen samengebracht. Ook worden diverse typen eetstoornissen en daarbij behorende diagnostische criteria benoemd.

Kenmerken eetstoornis

Eetstoornissen zijn psychische aandoeningen die regelmatig ook lichamelijke/somatische gevolgen hebben. De kern van de psychopathologie bij eetstoornissen is gefocust op gewicht, eten en het lichaamsbeeld.

Helaas komt veel te vaak onderdiagnostiek en onderbehandeling van eetstoornissen voor. Hou je daarom niet teveel vast aan deze kenmerken of criteria. Diagnostiek bij eetproblemen is lastig, omdat door zorgprofessionals de kenmerken niet altijd worden opgemerkt. En dit geldt ook voor ouders. Als orthopedagoog weet ik hoe de DSM-V te hanteren, maar mijn deskundigheid vanuit ervaring ziet nog sneller of jij hulp nodig hebt. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat, wanneer jij hulp wilt voor jouw eetstoornis of eetprobleem, dit beschikbaar moet zijn ongeacht de diagnose. In welke mate jij ook een eetstoornis of eetprobleem hebt, ik zal altijd klaar staan om weer de baas te worden over jouw relatie met eten, gedachten en vrijheid.

In de DSM-5 zijn vier specifieke stoornissen opgenomen:
1.   anorexia nervosa (AN),
2.   boulimia nervosa (BN),
3.   eetbuistoornis (binge eating disorder: BED),
4.   de vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis (avoidant/restrictive food intake disorder: ARFID).

Deze strikte indeling in de DSM-V doet weinig tot geen recht aan mogelijk overlap tussen de diverse eetstoornissen. Een voorbeeld is dat bij Anorexia Nervosa, net als bij Boulimia Nervosa, sprake kan zijn van eetbuien. Tevens kan iemand met Anorexia Nervosa ook Boulimia Nervosa ontwikkelen en vice versa. Dus nogmaals, focus je niet te veel op wat je wel of niet hebt!

Welke eetstoornissen bestaan er?

In de (forensisch) orthopedagogiek/psychologie wordt gebruik gemaakt van het classificatie-systeem voor psychiatrische aandoeningen, genaamd de DSM. DSM staat voor ‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, oftewel het diagnostisch en statistisch handboek van psychiatrische aandoeningen. De DSM biedt op basis van symptomen een gegroepeerde beschrijving van alle stoornissen.

Het handboek is oorspronkelijk ontwikkeld zodat iedereen gelijke definities hanteert voor bepaalde psychiatrische aandoeningen. Op dit moment wordt de DSM voornamelijk gebruikt voor zorgverzekeraars om vast te stellen of een behandeling vergoed kan worden. De DSM blijft in ontwikkeling, waardoor er eens in de zoveel tijd een nieuwe versie wordt gehanteerd. Sinds 2014 is de DSM-V in Nederland geldend.

Wat met betrekking tot eetstoornissen veranderd is in de DSM-5, is dat er een nieuw hoofdstuk is toegevoegd, genaamd ‘Voedings- en eetstoornissen’. In dit hoofdstuk worden eetstoornissen en zogenaamde levensloopbenadering voedingsstoornissen samengebracht. Ook worden diverse typen eetstoornissen en daarbij behorende diagnostische criteria benoemd.

Kenmerken eetstoornis

Eetstoornissen zijn psychische aandoeningen die regelmatig ook lichamelijke/somatische gevolgen hebben. De kern van de psychopathologie bij eetstoornissen is gefocust op gewicht, eten en het lichaamsbeeld.

Helaas komt veel te vaak onderdiagnostiek en onderbehandeling van eetstoornissen voor. Hou je daarom niet teveel vast aan deze kenmerken of criteria. Diagnostiek bij eetproblemen is lastig, omdat door zorgprofessionals de kenmerken niet altijd worden opgemerkt. En dit geldt ook voor ouders. Als orthopedagoog weet ik hoe de DSM-V te hanteren, maar mijn deskundigheid vanuit ervaring ziet nog sneller of jij hulp nodig hebt. Daarnaast ben ik ervan overtuigd dat, wanneer jij hulp wilt voor jouw eetstoornis of eetprobleem, dit beschikbaar moet zijn ongeacht de diagnose. In welke mate jij ook een eetstoornis of eetprobleem hebt, ik zal altijd klaar staan om weer de baas te worden over jouw relatie met eten, gedachten en vrijheid.

In de DSM-5 zijn vier specifieke stoornissen opgenomen:
1.   anorexia nervosa (AN),
2.   boulimia nervosa (BN),
3.   eetbuistoornis (binge eating disorder: BED),
4.   de vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis (avoidant/restrictive food intake disorder: ARFID).

Deze strikte indeling in de DSM-V doet weinig tot geen recht aan mogelijk overlap tussen de diverse eetstoornissen. Een voorbeeld is dat bij Anorexia Nervosa, net als bij Boulimia Nervosa, sprake kan zijn van eetbuien. Tevens kan iemand met Anorexia Nervosa ook Boulimia Nervosa ontwikkelen en vice versa. Dus nogmaals, focus je niet te veel op wat je wel of niet hebt!

Ben jij klaar voor hulp?

Heb jij hoop op meer rust, meer innerlijke vrede, meer kracht, minder pijn, minder verdriet? Houd dit vast! Je bent niet alleen, en je hoeft het ook niet alleen te doen. Word sterker waar het pijn doet. Laat je hierin begeleiden als dat je sterker maakt!

Kenmerken Anorexia Nervosa

Karakteriserend bij Anorexia Nervosa (AN) is het hebben van een verstoord lichaamsbeeld en een laag lichaamsgewicht. Ondanks dat je mager bent, voel je je vaak heel dik, heb je (extreme) angst voor gewichtstoename en/of toon je gedrag dat gewichtstoename voorkomt. Bijvoorbeeld weglopen bij het eten of smoesjes bedenken om niet te eten, laxeermiddelen nemen of dwangmatig bewegen.

Eten en gewicht zijn echt een obsessie voor je. Je houdt bij wat je eet, bijvoorbeeld door calorieën te tellen, en staat regelmatig op de weegschaal. De ernst van de stoornis wordt door de DSM-V bepaald door je BMI (Body Mass Index, bij volwassenen) of je BMI-percentiel (bij kinderen en adolescenten).

Signalen die je ook vaak ziet bij Anorexia Nervosa is het hebben van eetrituelen, snel moe en duizelig zijn, het ontwikkelen van donshaartjes, dunner wordend hoofdhaar, een drogere huid en het uitblijven van menstruatie.

In de DSM-5 wordt heel sterk vastgehouden aan een te laag BMI. In mijn optiek kan je echter ook Anorexia Nervosa hebben wanneer je een normaal gewicht of zelfs overgewicht hebt. De kenmerken passend bij Anorexia Nervosa kunnen dan nog steeds een grote rol spelen in je leven.

Kenmerken Boulimia Nervosa

Karakteriserend bij Boulimia Nervosa (BN) is het regelmatig hebben van eetbuien en ongeschikt compensatiegedrag zoals laxeermiddelen nemen, braken en overmatig bewegen (dit alles minimaal eens per week gedurende drie maanden). Eetbuien wordt omschreven als het eten van grote hoeveelheden voedsel in korte periode, waarbij je het gevoel hebt de controle over jezelf te verliezen. Deze grote hoeveelheden zijn significant groter dan wat anderen onder dezelfde omstandigheden zouden eten. Je hebt net als bij Anorexia Nervosa een verstoord lichaamsbeeld. Boulimia Nervosa is aan buitenkant vaak lastig vast te stellen, omdat er veelal sprake is van een normaal lichaamsgewicht. In de DSM-V wordt de ernst van de stoornis vaak bepaald door de frequentie van het ongeschikte compensatiegedrag.

Signalen die je ook vaak ziet is dat er paniek ontstaat wanneer je te veel, te vet of te ongezond hebt gegeten. Het hebben van eetbuien en/of het compensatiegedrag wordt vaak verborgen gehouden voor anderen. Dit vanwege het gevoel van schaamte, falen, minderwaardigheid en schuld.

Kenmerken eetbuistoornis

Karakteriserend bij eetbuistoornis, ook wel Binge Eating Disorder (BED) genoemd, is dat je minimaal eens keer per week gedurende drie maanden lang een eetbui hebt. Het verschil met Boulimia Nervosa is dat je bij een eetbuistoornis geen ongeschikt compensatiegedrag vertoond. Bij een eetbuistoornis is er vaker sprake van overgewicht.
In de DSM-5 wordt de ernst van de stoornis vaak bepaald door de frequentie van het aantal eetbuien.

Signalen die je ook vaak ziet bij BED is dat je sneller eet dan normaal, door eet totdat je onaangenaam vol zit, alleen of in het geheim eet, depressief kan raken doordat je onder de stoornis lijdt en je heel erg schaamt.

Toch is er bij een eetbuistoornis vaak ook wel sprake van compensatiegedrag. Bijvoorbeeld door het tijdelijk volgen van een crashdieet om vervolgens weer in het oude gedrag of eetpatroon te vervallen.

Kenmerken vermijdende/restrictieve voedselinname stoornis

Karakteriserend bij Vermijdende/ Restrictieve Voedselinname Stoornis (AFRID) is de beperkte voedingsinname door selectief en/of restrictief eetgedrag.
Wanneer je selectief eet, heb je een hardnekkig patroon ontwikkeld om enkel specifieke voedselvoorkeuren tot je te nemen. Dit is gebaseerd op smaak, sensorische kenmerken of slikangst.

Bij restrictief eetgedrag eet je wel ‘alle’ producten, maar in beperkte mate omdat je er geen interesse voor hebt of geen plezier aan beleeft. Doordat je gewicht verliest, onvoldoende aankomt tijdens de groei, voedseldeficiëntie ontwikkelt of afhankelijk wordt van sondevoeding of supplementen, is het restrictieve eetgedrag te bevestigen. Het gevolg van dit eetgedrag is dat het psychosociaal functioneren wordt verstoord. Als er gekeken wordt naar de somatische problematiek kan dit worden vergeleken met Anorexia Nervosa, maar bij restrictief eetgedrag is geensprake van een verstoord lichaamsbeeld of angst om aan te komen.

Heb jij behoefte aan hulp?

Heb je dit gelezen, maar heb je nog steeds het gevoel dat wat jij hebt hier niet tussen staat?
Wat jij ook hebt en hoe je het ook noemt of omschrijft; het maakt niet uit. Als jij er last van hebt en het je dagelijkse leven zo ernstig beïnvloedt dat je er knettergek van wordt en je dit wilt veranderen, dan heb je alle reden om hulp te zoeken!